Danh Mục Tiền Giấy Pick - Pick Catalog

Các tài liệu phục vụ cho việc sưu tầm
Post Reply
HồHải
Posts: 327
Joined: Sat 19 Aug, 2006 5:23 pm
Location: California

Danh Mục Tiền Giấy Pick - Pick Catalog

Post by HồHải » Sun 19 Nov, 2006 10:36 pm

Khi nói về sưu tầm tiền giấy, thì ít nhiều, người sưu tầm cũng đều nghe nói tới Danh Mục Pick (Pick Catalog). Cuốn sách này là loại sách ‘gối đầu’ cho các bạn sưu tầm tiền vì nó dùng để căn cứ hoặc phỏng định cho sự giao dịch, mua bán và trao đổi về các loại tiền giấy trên thế giới. Nhưng danh mục Pick từ đâu có, ai làm lên nó, cách đánh số hoạc sắp đặt số của danh mục này dựa trên căn bản nào, có bao nhiêu cuốn danh mục .... đó là những thắc mắc mà các bạn sưu tầm thường hay hỏi tới.

Bài viết dưới đây được thâu lượm từ nhiều chổ khác nhau và xin chia sẻ với các bạn trong diển đàn. Tôi xin ráng trình bày cho nó sát thực và hợp với lối sưu tầm của chúng ta.

Danh Mục Pick được sáng tạo và xuất bản từ ông Albert Pick. Sinh ngày 15 tháng 5 năm 1922 tại vùng có tên là Cologne, nước Đức. Ông ta bắt đầu sưu tầm tiền từ năm 1930. Năm 1964, ông ta trông coi cho một nhà in sách và cùng lúc đó ông lại bỏ công nghiên cứu về tiền giấy và trở nên một người hiểu biết sâu rộng về lãnh vực này.

Đến năm 1970, Ông Albert Pick cho xuất bản cuốn danh mục đầu tiên bằng tiếng Đức (German), có tựa đề là ‘Danh Mục cho Tiền Âu Châu bắt đầu từ Thế Kỷ 1900’ (Catalogue of European Paper Money Since 1900). Năm sau, cuốn này đã được chuyển dịch qua tiếng Anh (English). Đây được coi là cuốn danh mục tân thời đầu tiên cho tiền giấy và sau đó đã nhanh chóng trỡ thành một cuốn sách chuẩn, căn bản cho giới sưu tầm. Một điều đáng chú ý là những đợt xuất bản phôi thai, mới ra vào thời đó, cách sắp đặt cho những số Pick trên những tờ tiền đã được căn cứ bằng những mệnh giá của tờ tiền và rồi đánh số liên tục với nhau. Thí dụ, những tờ tiền 1 đồng cho một quốc gia được nhập chung lại và từ đó đặt số liền nhau cho từng tờ, hết đợt 1 đồng, rồi lại nhập một nhóm 5 đồng kế tiếp rồi đặt số, cứ đi như vậy cho tới hết các loại tiền của quốc gia đó.

Cuốn danh mục này sau đó đã trỡ nên rất phổ thông và được ưa chuộng trong giới sưu tầm, ai cũng dùng ‘Số Pick’ một cách ngắn gọn, vắn tắc để diển tả tờ tiền giấy (Thí dụ, nói tới VNCH P-4 (Pick số 4) thì ai cũng biết đó là tờ 20 đồng, Bụi Chuối).

Đến năm 1975, thì Danh Mục Pick đã trở thành một danh mục quốc tế với các nước trên thế giới nên nó được đổi tên thành ‘Danh Mục Tiêu Chuẩn cho Tiền Giấy Thế Giới’ (Standard Catalog of World Paper Money).

Cuốn Danh Mục Pick Xuất Bản năm 1975

Image

Mãi đến 20 năm sau, năm 1995, với quá nhiều tư liệu cho các quốc gia trên thế giới, nếu in cho một cuốn danh mục thì quá dầy, nhà xuất bản đã chia cuốn Danh Muc Pick thành 3 Tập và mổi tập là một cuốn sách khác nhau.
- Tập I (Volume I) Danh Mục cho loại Tiền Giấy Đặc Biệt (Specialized Issues)
- Tập II (Volume II) Danh Mục cho loại Tiền Giấy của các quốc gia phát hành từ năm 1368 cho tới 1960 (General Issues 1368 – 1960)
- Tập III (Volume III) Danh Mục cho loại tiền hiện đại của các quốc gia được phát hành từ năm 1960 cho tới bây giờ (Modern Issues 1960 - Now).

Tôi có coi cuốn danh mục Đặc Biệt ở quầy bán sách cách đây khá lâu nhưng nhớ là không thấy có tờ nào của Việt Nam hoặc Đông Dương ở trong sách này cả. Cho nên hai cuốn còn lại, Tập II (Volume II) và Tập III (Volume III), thì có danh mục của tiền Việt Nam. Cực chẳng đã, dân sưu tầm lại phải mua hai cuốn mà chỉ lấy được có vài trang thôi nên phần đông anh nào mua trước thì photocopy lại rồi chuyền tay nhau.

Cùng lúc với việc xuất bản ba cuốn danh mục khác nhau, Pick lại thay đổi hoàn toàn cách đánh số với một hệ thống khác. Hệ thống mới này lại căn cứ trên những đợt phát hành tiền của quốc gia đó. Thí dụ, VNDCCH đợt phát hành năm 1951 thì để chung một nhóm, chứ không như kiểu đánh số theo kiểu xưa, là cứ tờ 10 đồng thì bỏ chung cho loạt 10 đồng rồi 20 đồng thì bỏ chung với loạt đó. (Tôi dùng nước Việt Nam để làm thí dụ cho dể hiểu, chứ tôi cũng chưa bao giờ thấy những cuốn Pick catalog đánh số theo kiểu đó). Việc thay đổi cách đánh số này đã làm điên đảo giới sưu tầm vào lúc đó nhưng việc thay đổi rất phù hợp với việc sưu tầm vì nó phản ảnh trung thực cho những đợi phát hành tiền của những quốc gia.

Thêm nửa khi Pick phát hiện ra những tờ phát hành mới thì họ căn cứ vào năm phát hành rồi nhét tờ đó vào giửa hai tờ đã có và cho một mẩu tự A (hoặc B,..) đi kèm. Thí dụ, sau khi đặt số cho tờ VNCH Pick 34, 1000 đồng Con Voi, rồi tới Pick 35, 5000 đồng Con Beo, thì có được báo cáo là có tờ 1000 đồng Trương Công Định, phát hành năm 1975. Danh Mục Pick liền đặt cho tờ TCĐ số Pick 34A (P34A) xen kẻ giửa hai tờ 1000 đồng Con voi (phát hành 1972) và tờ 5000 đồng Con Beo (1975). Đó là phương pháp sắp đặc các số của danh mục Pick khi phát hiện thêm những tờ tiền vừa được khám phá để bổ xung cho danh mục.

Hiện nay ông Albert Pick đã về hưu và ông ta không phải là người trực tiếp điều hành việc phát hành Danh Mục Pick nửa. Vì cái tên nổi tiếng của ông, nó đã gắn liền với chuyện sưu tầm, nên đã được ‘mượn’ hay nói đúng hơn là được 'mướn' để tiếp tục phát hành cuốn danh mục về tiền giấy cũng như các danh mục khác .... Gần đây tôi có thấy có cuốn Danh Mục Pick dành riêng cho việc sưu tầm các món đồ đã được dùng cho các quán rượu cao bồi thời xưa, danh mục này gọi là Albert Pick Saloon Catalog. Nói tóm lại là có nhà xuất bản nào muốn ra sách danh mục cũng có thể trã tiền để mướn cái tên Pick vì sự nổi danh và quen thuộc trong giới sưu tầm thuộc mọi giới, mọi môn.

Trở lại đề tài, thì hiện người đang bảo quản việc phát hành danh mục Pick là ông George S. Cuhaj. Ông này với hơn 100 cộng sự viên trên khắp thế giới đã bổ túc, cập nhật các tư liệu cho danh mục (Các cộng sự viên này làm tình nguyện hay được trã tiền thì tôi không biết). Nhưng người hoàn toàn quyết định về việc chỉ định các số Pick thì chính ông Cuhaj này chịu trách nhiệm. Ông Cuhaj có cho biết rằng..Cái logic (lô gíc) cho cách ấn định các số trên tờ tiền giấy hòan toàn tùy thuộc vào những người sưu tầm. Ông ta nói tiếp rằng, ..Bởi vì tờ tiền của mổi quốc gia đều có sự khác biệt của nó và cách sưu tầm cũng khác nhau nửa. Ông ta nêu lên thí dụ là nước Gia Nã Đại (Canada), dân sưu tầm ở đây đánh giá tờ tiền còn tùy thuộc trên các chử ký, loại chử ký này có giá trị khác loại chử ký kia. Nên danh mục Pick phải sắp đặt thật rõ ràng và có từng số Pick riêng biệt cho mổi loại. Ngược lại, nước Pháp, mổi đợt phát hành cho một lô/đợt tiền, họ cho in ngày lên đó nên có nhiều ngày phát hành khác nhau. Danh mục Pick thì báo cáo và cho biết những ngày khác nhau nhưng không giống như nước Canada, số Pick vẩn giử hay chỉ định cho một số thôi.

Ngoài Danh Mục Pick ra, khi chơi tiền giấy và tiền xu (không phải cổ tiền xu) Việt Nam, còn có những danh mục khác để căn cứ và dùng cho sự giao dịch nửa. Đó là hai cuốn Danh Mục của ông Howard Daniel III, một cuốn cho tiền Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) và một cuốn cho Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (VNDCCH). Ông Howard có họ là Daniel nên cách đánh số của ông ta được bắt đầu bằng mẩu tự ‘D’ theo họ ông ta.

Theo tôi nghỉ cuốn sách của ông Howard Daniel, với các tư liệu rất phong phú và cách sắp đặt số của ông rất chính xác. Sự việc này cũng dể hiểu thôi, vì hai cuốn sách này chỉ viết riêng cho tiền giấy và tiền coin của Việt Nam nên được soạn thảo, nghiên cứu rất công phu và phù hợp với lịch sử phát hành tiền của Việt Nam. Đó là tại sao các bạn có thấy trong website của Sema có hai số, một số từ Danh Mục Pick và một số từ Danh Mục của ông Daniel. Vì cuốn sách ông Howard Daniel chưa được đến một cách rộng rãi cho các bạn sưu tầm tại Việt Nam, nên tôi thấy rất ít người nói tới số D của ông Daniel. Hy vọng trong tương lai, ông Howard Daniel cho phát hành cuốn mới lại có phần chuyển ngữ qua tiếng Việt thì thích hợp hơn hoặc là ngày nào đó, có được những cuốn viết từ người Việt Nam cho xuất bản thì tốt bao nhiêu....

Bài viết trên đặt nặng về lịch sử hình thành của danh mục Pick, cách đánh số của danh mục chứ không bàn gì về giá cả đã có ghi trong danh mục cũng như cách sử dụng danh mục... đó là những phần bàn cải, mổ xẻ cho một đề tài khác. Việc giá cả và cách sử dụng thì tôi không biết bắt đầu từ đâu, nếu các bạn nào có thắc mắc thì xin nêu ra để các bạn trong diển đàn có thể bổ túc hoặc chỉ dẩn thêm.

Cuối cùng, đây là ba tập danh mục được xuất bản hiện nay, giá cả thì khoảng 40 tới 55 đô la một cuốn:

- Tập I (Volume I) Danh Mục Tiền Giấy Đặc Biệt (Specialized Issues)- Xuất bản lần thứ 10 (10th Edition)

Image
VOLUME I
Standard Catalog of World Paper Money, Specialized Issues
Volume I, 10th Edition, by Geroge S. Cuhaj
Issued 2006

Tập II (Volume II) Danh Mục cho loại tiền Giấy của các quốc gia phát hành từ năm 1368 cho tới 1960 (General Issues 1368 – 1960)- Xuất Bản lần thứ 10 (10th Edition)

Image
VOLUME II
Standard Catalog of World Paper Money, General Issues
Volume II, 10th Edition, George S. Cuhaj

Cuốn trên là cuốn xuất bản lần thứ 10, nay đã sắp sửa có cuốn mới, xuất bản lần thứ 11 (11th Edition) sẻ được phát hành vào tháng 11 hoặc 12 năm nay (2006), hiện nay chưa có hình bìa của cuốn sách.


Tập III (Volume III) Danh Mục cho loại tiền hiện đại của các quốc gia được phát hành từ năm 1960 cho tới bây giờ (Modern Issues) – Xuất bản lần thứ 12 (12th edition)

Image
VOLUME III
12th Edition, 2006 now Available
Standard Catalog of World Paper Money, Modern Issues
Modern Issues 1961-2006, Volume III, 12th Edition
Edited by George S. Cuhaj
Issued June 2006

Như các bạn đã thấy, danh mục Pick đã xuất bản tới lần thứ 10 cho Tập II và lần thứ 12 cho Tập III nên có nhiều bổ túc sửa sai và cập nhật cho mổi lần xuất bản nên có các bạn thắc mắc trong việc người này dùng Pick số này và người kia dùng Pick số nọ cho cùng một tờ tiền giấy, chẳn qua đó là lý do trên. Vì vậy, nếu muốn chắc ăn thì khi các bạn xài danh mục Pick thì phải nói rỏ là xuất bản lần thứ mấy. Một khi xử dụng quen rồi thì sẻ biết ngay thôi.

Các bạn nào thấy tôi dùng từ ngử không đúng, hoặc cần bổ túc thêm điều gì, thì xin cho biết để sửa lại và cũng hy vọng bài viết trên bổ túc thêm cho sự hiểu biết về danh mục Pick và giúp ích cho cái ‘ thú‘ hay cái ‘nghiệp’ ...sưu tầm tiền của chúng ta.

Hải

cổ tiền gia
Posts: 1471
Joined: Fri 05 May, 2006 5:04 pm
Location: Hà nội

Post by cổ tiền gia » Mon 20 Nov, 2006 10:19 am

Cảm ơn bác Hồ Hải nhiều nhiều nhé :lol: :lol: :lol:, CTG Chỉ có một góp ý nhỏ đối với bác thôi :lol: :lol: :lol:
Đó là Bác còn tư liệu gì hay và độc đáo có liên quan thì bác cho anh em được chiêm ngưỡng và bổ sung kiến thức tiếp nữa đi :lol:, chứ chơi món này mà không kèm theo tư liệu nữa thì chẳng khác nào "ăn thịt chó mà không có....................lá mơ :lol: "
Bác Hồ Hải mà làm nghề giáo viên chắc cũng được nhiều em học viên..........................mê phải biết :lol: :lol: :lol: :D :D :D :lol: :lol: :lol:

HồHải
Posts: 327
Joined: Sat 19 Aug, 2006 5:23 pm
Location: California

Post by HồHải » Thu 23 Nov, 2006 4:08 pm

cổ tiền gia wrote:Cảm ơn bác Hồ Hải nhiều nhiều nhé :lol: :lol: :lol:, CTG Chỉ có một góp ý nhỏ đối với bác thôi :lol: :lol: :lol:
Đó là Bác còn tư liệu gì hay và độc đáo có liên quan thì bác cho anh em được chiêm ngưỡng và bổ sung kiến thức tiếp nữa đi :lol:, chứ chơi món này mà không kèm theo tư liệu nữa thì chẳng khác nào "ăn thịt chó mà không có....................lá mơ :lol: "
Bác Hồ Hải mà làm nghề giáo viên chắc cũng được nhiều em học viên..........................mê phải biết :lol: :lol: :lol: :D :D :D :lol: :lol: :lol:
Bác Có Tiền Giấy ui,

Em thấy bác nói chuyện thịt chó với lá mơ làm em buồn rồi, ở bên này, từ ngày lấy vợ, lâu lâu thì có ông già vợ làm món Giả Cầy ăn với lá mơ thôi....chứ không đụng được tới món Cầy Tơ thứ thiệt được. Em đây cũng chưa bao giờ biết tới món nầy...ngày nào cũng thấy ông Tây bà Đầm dẩn mấy chú Cầy Tơ đi tham quan nhang nhản ngoài đường, chắc phải gọi Bác 9PN kiếm cái bao bố rồi hai thằng đi săn mới được .... Còn ở diển đàn này thì nay cứ nhìn Avatar của Bác Quang Duy là cứ chảy nước miếng rồi....

Bác CTG nói về tư liệu thì em sẻ cố kiếm và từ từ đưa lên chung vui với các bác ở diển đàn thôi...Chỉ một mình bác Ngọc Hải là cũng có nhiều tư liệu rồi.

Hải

Post Reply

Return to “Tài liệu tham khảo”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 1 guest