Tiền giấy thời nhà Hồ Việt Nam?

Đi một ngày đàng, học một sàng khôn !
Post Reply
style8x
Posts: 15
Joined: Fri 16 Jun, 2006 6:44 am
Contact:

Tiền giấy thời nhà Hồ Việt Nam?

Post by style8x » Fri 20 Oct, 2006 6:30 pm

Thời nhà Hồ ở Việt Nam đã ban hành tiền giấy năm 1396, đó là một thời điểm rất sớm so với lịch sử tiền giấy nhưng chính sách ban hành tiền giấy đó không hề được đánh giá là tiến bộ.

Sử cũ chỉ chép lại rằng: “mùa hạ, tháng 4 năm Bính Tý, niên hiệu Quang Thái năm thứ 9 (1396) (khi đó Hồ Quý Ly chưa cướp ngôi nhà Trần) bắt đầu phát hành tiền giấy “Thông bảo hội sao”. In xong, hạ lệnh cho người đem tiền đến đổi, cứ 1 quan tiền đồng đổi lấy tiền giấy 1 quan 2 tiền. Thể thức tiền giấy: Giấy 10 đồng vẽ rong; 30 đồng vẽ sóng; 1 tiền vẽ mây; 2 tiền vẽ rùa; 3 tiền vẽ lân; 5 tiền vẽ phượng; 1 quan vẽ rồng. Ai làm giả phải tội chết, tịch thu điền sản vào nhà nước. Cấm hẳn tiền đồng không được chứa và tiêu riêng; đều thu lại chứa tại Ngao Trì, chứa tại kinh thành và ở trị sở các xứ. Ai phạm thì cũng phải tội như trên”.

Như vậy là đồng tiền giấy này đã được đưa vào trong lưu thông một cách triệt để, nó khác hẳn tiền giấy của Trung Quốc, chỉ lưu thông rất hạn chế. Không hiểu khi đó Hồ Quý Ly lấy ý tưởng độc đáo này ở đâu vì trước đó không có tiền lệ lịch sử ở đâu làm điều tương tự. Chỉ biết rằng chính sách này của Hồ Quý Ly là nhằm mục đích thu thập kim loại làm vũ khí cho chiến tranh. Cách phát hành tiền là đổi hoàn toàn tiền cũ lấy tiền mới nên về lí thuyết nó không ảnh hưởng gì tới giá trị đồng tiền mà thậm chí đó là một tư tưởng tiến bộ giúp tiết kiệm kim loại và sử dụng tiền thuận tiện hơn. Tuy nhiên, cũng chỉ bằng lý luận cũng đã thấy ngay sự không hợp lý của chính sách này, đó là sự vi phạm quy luật phù hợp giữa hình thức và nội dung. Sự ra đời của tiền giấy đâu có dễ dàng, đâu phải cứ ban hành một điều luật bắt buộc mà được. Sự ra đời tiền giấy phải có những tiền đề kinh tế của nó, phải trải qua những giai đoạn thai nghén trung gian để có được lòng tin của dân chúng, có cơ chế điều hành của hệ thống tài chính - ngân hàng. Và vì vậy, thực tế chính sách tiền giấy của Hồ Quý Ly đã hoàn toàn thất bại.

Lịch sử đã ghi nhận: vừa mới ban hành tiền giấy, nhà nước đã ban hành một chính sách độc đoán hơn cả tính chất độc đoán sẵn có của tiền giấy: Cấm hẳn tiêu tiền đồng. Thực tế, đến năm Quý Mùi (1403) tức sau bảy năm ban hành, tiền giấy vẫn không được ưa dùng, và do nhà nước cấm tiền đồng, nhân dân buộc phải trao đổi theo hình thức hàng đổi hàng. Nhà nước đã phải định giá tiền giấy cho trao đổi, lập điều luật định tội không tiêu tiền giấy.

Nhà nước ngoài việc dùng pháp luật cưỡng bức còn đưa ra nhiều biện pháp khác cố làm cho đồng tiền đó được lưu hành rộng rãi trong nhân dân. Năm Tân Tỵ (1401), Hồ Hán Thương đặt kho Thường bình, phát tiền giấy cho các lộ, theo thời giá đong thóc chứa vào kho ấy. Năm Nhâm Ngọ (1402), định lại các thuế về tô ruộng, theo đó: Triều đình trước mỗi mẫu thu 3 thăng thóc nay thu 5 thăng nhưng nộp bằng tiền giấy thì được giảm đi. Thuế đinh cũng tương tự, thu bằng thóc thì thu nặng hơn trước nhưng thu bằng tiền giấy thì lại giảm đi. Bằng những biện pháp cưỡng bức kết hợp với khuyến khích như vậy mà tiền giấy vẫn không được lưu thông dù rất ít.

Bình luận về tiền giấy “Thông bảo hội sao”, người xưa đã viết: Tiền giấy chẳng qua chỉ là một mảnh giấy vuông, phí tổn chỉ đáng năm, ba tiền mà đem đổi lấy vật đáng giá năm, sáu trăm đồng của người ta, cố nhiên không phải là cái đạo đúng mức. Vả lại, người có tiền giấy cất giữ cũng dễ rách nát, mà kẻ làm giả mạo sinh ra vô cùng, thật không phải là cách bình ổn vật giá mà lưu thông của cải của dân vậy. Quý Ly không xem kỹ đến cái gốc lợi hại, chỉ ham chuộng hư danh sáng chế, để cho tiền của, hàng hoá thường vẫn lưu thông tự nhiên ứ đọng, khiến dân nghe thấy đã sợ, thêm mối xôn xao, thế có phải là chế độ bình trị đâu.

Việc ban hành tiền giấy của nhà Hồ xem như thất bại. Cùng với sự sụp đổ của nhà Hồ, tiền giấy cũng chấm dứt lưu hành. Năm 1429, ngay năm thứ hai sau khi lên ngôi, Lê Thái Tổ đã cho đúc tiền đồng trở lại, nhân dân lại quay trở lại dùng tiền đồng.

Tiền giấy “Thông bảo hội sao” nhà Hồ ban hành như một bông hoa trái mùa nên nhanh chóng lụi tàn. Tuy nhiên chính sách tiền tệ của nhà Hồ là một bài học lịch sử đắt giá của đất nước. Nhất là những chính sách ban hành đồng tiền mới ngày nay có nhiều điều phải học hỏi không thừa.
Vũ Phi Điệp - Công ty TNHH Sáng Tạo Việt
Website: http://vietsmart.com - http://www.vod.vn
Tel: 04.662.6374/75 - Mobile:098.323.6838
Cần đối tác, nhà tài trợ kinh doanh giải pháp KARAOKE VOD

trinh
Posts: 28
Joined: Mon 12 Jun, 2006 3:36 pm

Post by trinh » Sat 21 Oct, 2006 11:26 am

Chào bạn Style8x,
Bạn đã nêu ra một vấn đề khá thú vị và có những nhận xét cá nhân cũng như ý kiến của các nhà sử gia ngày xưa về sự thất bại của việc phát hành tiền giấy thời nhà Hồ.
Tuy nhiên theo tôi, chúng ta cần đánh giá khách quan về vấn đề này trên cơ sở thực tiễn cũng như sự phát triển của khách quan của tiền tệ ngày nay. Những đánh giá của các sử gia ngày xưa theo tôi là đúng, nhưng trong bối cảnh đó. Thời kỳ sơ khai tiền chỉ mang tính dấu hiệu (vỏ ốc, vỏ sò...), sau đó phát triển đến tiền bằng kim loại quý, hiếm là những đồng tiền mang giá trị nội tại (bằng vàng, bạc, đồng ...), từ Đông sang Tây đều vậy. Do đó chủ trương tiền giấy của nhà Hồ thất bại chủ yếu là do sự phát triển của xã hội và tiền tệ đang ở mức thấp, mặt khác suy nghĩ (cả thói quen) của người dân lúc đó luôn cho rằng đồng tiền phải có giá trị (nội tại) tương đương với hàng hóa cần trao đổi, còn tiền giấy không có giá trị gì (vì tiền giấy mang giá trị danh nghĩa).
Ngày nay, đồng tiền giấy pháp định cũng mang giá trị danh nghĩa và chúng ta sinh ra đã có nó để tiêu sài, sử dụng và chấp nhận nó 1 cách tự nhiên. Do đó, khi có sự thay đổi khác những gì mà ta đã biết, sử dụng lâu nay thường gây ra sự khó chịu, chẳng hạn như việc phát hành tiền kim loại ở VN vừa qua cũng có nhiều ý kiến, thậm chí đề nghị thu hồi nhưng cái gì hợp với điều kiện hoàn cảnh và sự phát triển của xã hội nó sẽ tồn tại (trước đây ta đã từng dùng tiền kim loại, nhưng 1 giai đoạn không có là do lạm phát quá cao, việc đúc tiền KL là không phù hợp).

User avatar
9PN
Posts: 4035
Joined: Wed 16 Aug, 2006 12:27 am
Location: California

Post by 9PN » Sat 28 Oct, 2006 10:30 pm

Mới vào Ebay xem và thấy có tờ tiền giấy Trung Quốc năm 1368-1644 Ming Dynasty

http://cgi.ebay.com/A-D-1368-1644-Ming- ... dZViewItem

Vậy VN có tiền giấy thời bấy giờ không nhỉ? :?: :?: :roll: :roll:
.

Post Reply

Return to “Trao đổi kinh nghiệm”

Who is online

Users browsing this forum: No registered users and 2 guests